Op weg naar vrijheid

‘Op weg naar vrijheid’ is een oorlogsmonument ter nagedachtenis van zes joodse onderduikers. In de winter van 1943 worden zij opgepakt en naar de concentratiekampen gestuurd. Vijf van hen zijn nog maar kind. Het op 12 december 2014 onthulde monument is gemaakt door Carry Bakker. Op het voetstuk staan de namen van de gedeporteerden. Daarboven verrijzen twee grillige, natuurstenen platen. Ze beknellen een bronzen massa waaruit kinderhandjes verschijnen. Bovenuit de massa kronkelt een bronzen tak. De ruwe verdrukking die beneden tot uitdrukking komt, kan niet voorkomen dat hij onbevangen ten hemel groeit.

Op 10 mei 1940 valt Duitsland ons land binnen. Tijdens de bezetting voeren de Duitsers al snel allerlei maatregelen in die de vrijheid van joden inperken. Veel joden duiken onder wanneer in de zomer van 1942 de deportaties naar de concentratiekampen op gang komen. Dat kan niet altijd met het hele gezin. Soms moeten ouders en kinderen van elkaar worden gescheiden. Veel joodse kinderen worden naar het platteland gebracht. Ook in de Mijnstreek vindt menigeen onderdak, meestal bij mijnwerkersgezinnen uit het noorden. In die gezinnen is de plotselinge aanwezigheid van een niet-Limburgs kind namelijk minder verdacht. Helaas gaat dat niet altijd goed. In Ubach over Worms worden zes joodse onderduikers verraden. Op 14 december 1943 worden zij gearresteerd. De jongste onderduikers zijn Gerrit Brave en Nathan Piller. Ze zijn één en anderhalf jaar oud. Het echtpaar dat zich over Nathan heeft ontfermd, moet de peuter onder bedreiging van geweren afstaan. Betty Engelander en Jopie Kloot zijn drie jaar oud en Victoria Brand is acht. De enige volwassene is de 37-jarige Elisabeth Metz-Witjas. Victoria en Elisabeth sterven in 1944 in Auschwitz. Het lot van de overige kinderen is niet bekend.