Het oude lijkenhuisje

In 1924 laat de gemeente Nieuwenhagen dit eenvoudige gebouwtje aan de Puddelerweg bouwen. Het dient als lijkenhuisje van de algemene begraafplaats, in de volksmond ook wel ‘het zelfmoordenkerkhofje’ genoemd. Vermoedelijk vinden twaalf mensen hier hun laatste rustplaats onder simpele kruizen van hout. Vlak na de Tweede Wereldoorlog worden de algemene begraafplaatsen van Schaesberg en Waubach in gebruik genomen, waardoor het zelfmoordenkerkhofje in onbruik raakt. De kruizen zijn verdwenen, maar de vergeten doden rusten nog steeds in de aarde. In 2017 is het lijkenhuisje in oude staat hersteld door een groep vrijwilligers onder leiding van IVN-afdeling De Oude Landgraaf.

In het katholieke zuiden van de vroege 20e eeuw is een algemene begraafplaats nog een plek waar schande aan kleeft. Hier worden namelijk de doden begraven die volgens de Kerk geen rustplaats in gewijde grond verdienen. Dat zijn niet-katholieken, maar ook ongedoopte kinderen en zelfmoordenaars. Het is dan ook geen toeval dat de algemene begraafplaats zo afgelegen aan de rand van de heide ligt. Er wordt amper gebruik van gemaakt en niemand kijkt ernaar om. Dat verandert met de komst van de mijnen. Zij trekken arbeiders uit alle windstreken, waardoor al gauw een kleine protestantse gemeenschap ontstaat. De algemene begraafplaats is de enige plek waar protestanten hun doden dichtbij huis kunnen begraven. Velen zijn daar niet gelukkig mee. In 1912 verschijnen anoniem ingezonden stukken in de Limburger Koerier. Ze spreken schande over de slechte bereikbaarheid en de onwaardige indruk die de begraafplaats op verdrietige nabestaanden maakt. Bovendien ligt een deel van de sobere afrastering omver, waardoor dieren en spelende kinderen vrij spel hebben. Predikant Tiddo Biebericher beaamt de kritiek in zijn boek Van Zuid-Limburg en het Protestantisme, dat rond hetzelfde jaar verschijnt. Wat de gemeente Nieuwenhagen met de kritiek doet, is onbekend. De meeste protestanten begraven hun doden in ieder geval ergens anders, desnoods in hun oorspronkelijke thuisstreek.